Sốt xuất huyết và những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có nguy cơ bùng phát thành dịch cao, đặc biệt trong thời điểm mùa mưa. Khi chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu, việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và chủ động tiêu diệt "hung thần" muỗi vằn là chìa khóa then chốt để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Mối nguy hiểm thường trực từ loài muỗi mang mầm bệnh

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra. Bệnh không tự lây trực tiếp từ người sang người mà trung gian truyền bệnh duy nhất chính là muỗi vằn (Aedes aegypti). Khi hút máu người bệnh, muỗi mang theo vi rút và tiếp tục truyền sang người lành qua các vết đốt.

Muỗi vằn (Aedes aegypti) - ‘kẻ thù’ trung gian lây truyền vi rút Dengue gây bệnh sốt xuất huyết ở cả người lớn và trẻ em.

Dịch sốt xuất huyết thường gia tăng mạnh từ tháng 4 và kéo dài đến cuối năm, đặc biệt bùng phát đỉnh điểm rơi vào các tháng 7, 8, 9 và 10. Do vi rút Dengue có tới 4 típ huyết thanh khác nhau, một người hoàn toàn có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như trụy tim mạch, xuất huyết nội tạng và thậm chí tử vong.

Cách nhận diện muỗi vằn và nơi chúng ẩn nấp

Không giống các loài muỗi thông thường, muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết có những đặc điểm nhận dạng rất riêng biệt:

• Hình dáng: Muỗi có màu đen, trên thân và các đốt chân xuất hiện những đốm trắng rõ rệt (thường gọi là muỗi vằn).
• Thói quen hút máu: Muỗi vằn cái hoạt động chủ yếu vào ban ngày, thời điểm hút máu hăng hái nhất là lúc sáng sớm và chiều tối.
• Nơi ẩn nấp: Muỗi thích đậu ở các góc tối trong nhà, trên quần áo chưa giặt (đặc biệt là quần áo đọng mùi mồ hôi), chăn màn hoặc dây phơi.
• Nơi sinh sản: Muỗi vằn chỉ đẻ trứng ở các đĩa nước, dụng cụ chứa nước sạch quanh nhà như bể chứa, lu, chậu cắm hoa, hòn non bộ, hoặc các vật phế thải đọng nước mưa (lốp xe cũ, vỏ gáo dừa, máng xối bị tắc...).

Muỗi vằn

Vòng đời của muỗi vằn trải qua 4 giai đoạn: Trứng => Bọ gậy => Lăng quăng => Muỗi trưởng thành.

Các phế thải và dụng cụ chứa nước quanh nhà là môi trường lý tưởng để muỗi vằn đẻ trứng và phát triển thành bọ gậy.

Các dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết

Việc phát hiện sớm các triệu chứng sốt xuất huyết đóng vai trò quyết định trong hiệu quả điều trị. Người bệnh và người nhà cần đặc biệt lưu ý các triệu chứng diễn biến theo thời gian như sau:

• Giai đoạn khởi phát (Sốt cao): Sốt cao đột ngột từ 39-40 độ C, kéo dài 2-7 ngày. Hạ sốt bằng thuốc chỉ có tác dụng tạm thời, sau vài giờ sốt lại tăng cao. Đi kèm là triệu chứng đau đầu dữ dội vùng trán, đau hốc mắt, đau nhức cơ khớp và buồn nôn.
• Giai đoạn xuất huyết: Sau vài ngày sốt, bắt đầu xuất hiện các đốm chấm xuất huyết dưới da (ấn vào không mất đi), chảy máu cam, chảy máu chân răng, hoặc trường hợp nặng hơn là nôn ra máu, đi ngoài phân đen.
• Dấu hiệu cảnh báo sốc (Cực kỳ nguy hiểm): Vào ngày thứ 5-7, khi cơn sốt bắt đầu giảm, đây lại là thời điểm nguy cơ sốc xuất hiện. Nếu thấy các biểu hiện như: vật vã, bứt rứt hoặc lơ mơ, đau bụng nhiều, tay chân lạnh rịn mồ hôi, da bầm tím, môi tím tái, tiểu ít,... cần đưa ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất cấp cứu.

Những biểu hiện điển hình báo hiệu bệnh sốt xuất huyết cần được đưa đi khám và theo dõi y tế kịp thời.

Hiện nay, sốt xuất huyết vẫn chưa có vắc xin phòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu. Do vi rút gây bệnh có tới 4 típ khác nhau, một người hoàn toàn có thể tái nhiễm nhiều lần. Bệnh rất dễ bùng phát thành dịch lớn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế - xã hội và tiềm ẩn nguy cơ tử vong cao, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

Biện pháp phòng bệnh sốt xuất huyết

Tổng hợp các biện pháp chủ động phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết ngay tại hộ gia đình.

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người dân cần thực hiện tốt các hành động thiết thực sau:

• Triệt tiêu nơi sinh sản của muỗi:
  • Cọ rửa, đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước sinh hoạt (lu, bể, chum...) ít nhất 1 lần/tuần.
  • Thả cá bảy màu vào các bể nước lớn không thể súc rửa thường xuyên để diệt bọ gậy.
  • Thường xuyên thay nước bình hoa, cho muối hoặc dầu ăn vào chén nước kê chân tủ thức ăn.
  • Lật úp các dụng cụ chứa nước khi không dùng đến; thu gom và hủy bỏ phế thải gây đọng nước (vỏ đồ hộp, mảnh sành, lốp xe cũ...).

Thường xuyên kiểm tra và lật úp các vật dụng đọng nước xung quanh nhà là cách loại bỏ môi trường sinh sản của muỗi.

• Phòng tránh muỗi đốt:
  • Mặc quần áo dài tay khi ra ngoài hoặc khi sinh hoạt vào ban ngày.
  • Luôn ngủ màn kể cả ban ngày.
  • Sử dụng kem xoa chống muỗi, nhang muỗi, vợt điện bắt muỗi hoặc phun hóa chất diệt muỗi theo khuyến cáo của ngành y tế.
  • Phát quang bụi rậm, vệ sinh nhà cửa thông thoáng, đủ ánh sáng.

Hãy chung tay bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng bằng những hành động thiết thực với thông điệp:

🚫 Không có lăng quăng, bọ gậy - Không có sốt xuất huyết!

🏡 Diệt lăng quăng, bọ gậy là trách nhiệm của mỗi gia đình!

🤝 Cộng đồng chung tay - Đẩy lùi sốt xuất huyết!

Mỗi gia đình và cộng đồng hãy cùng chung tay diệt bọ gậy, đẩy lùi nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết.

📌 Khuyến cáo: Khi phát hiện các dấu hiệu sốt cao đột ngột, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.

Mỗi hành động nhỏ hôm nay - Bớt một nguy cơ ngày mai!