Nguy cơ loét thực quản từ thói quen nằm ngay sau khi uống thuốc

Nhiều người thường có thói quen uống thuốc xong là trèo ngay lên giường nằm nghỉ, xem điện thoại hoặc đi ngủ. Tuy nhiên, hành động nhỏ tưởng chừng vô hại này lại là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn thương và loét thực quản cấp tính. Cùng Trung tâm Y tế Gia Lộc tìm hiểu lý do tại sao thói quen này gây hại cho hệ tiêu hóa và cách sử dụng thuốc an toàn, đúng cách.

Thói quen nằm nghỉ ngay sau khi uống thuốc là nguyên nhân phổ biến gây loét thực quản.

Cơ chế gây tổn thương và hậu quả khi nằm ngay sau khi uống thuốc:

Thực quản là ống cơ dài nối từ cuống họng xuống dạ dày, có nhiệm vụ vận chuyển thức ăn, nước uống và thuốc. Khi bạn đứng hoặc ngồi thẳng, trọng lực hỗ trợ quá trình này diễn ra nhanh chóng, trôi chảy. Ngược lại, nếu nằm xuống ngay sau khi uống, viên thuốc rất dễ bị kẹt lại và dính vào thành thực quản. Tại điểm kẹt, thuốc sẽ tan ra tại chỗ; các thành phần có tính axit mạnh như kháng sinh Doxycycline, viên nang sắt, hoặc thuốc giảm đau kháng viêm (NSAIDs) sẽ tiếp xúc trực tiếp, gây kích ứng và bào mòn lớp niêm mạc mỏng manh của thực quản.

Không chỉ thực quản, dạ dày cũng chịu ảnh hưởng lớn do dịch vị dễ trào ngược và thời gian lưu giữ thuốc bị kéo dài. Việc duy trì tư thế ngồi hoặc đứng khoảng 30 phút sau khi uống thuốc là giải pháp đơn giản để bảo vệ toàn bộ hành trình của thuốc từ cổ họng xuống dạ dày. Tư thế nằm ngửa làm suy giảm hoạt động của cơ thắt thực quản dưới – chiếc van ngăn giữa thực quản và dạ dày, kéo theo các hậu quả cụ thể:

• Tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - thực quản: Dịch vị axit từ dạ dày dễ dàng trào ngược lên, gây cảm giác nóng rát, chua miệng và làm tổn thương thêm vùng niêm mạc thực quản vốn đang bị kích ứng bởi thuốc.
• Làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày: Tư thế nằm khiến tốc độ tiêu hóa và vận chuyển thuốc từ dạ dày xuống ruột non bị trễ lại, làm thuốc đọng lại trong dạ dày lâu hơn bình thường.
• Kích ứng và tăng nguy cơ viêm loét dạ dày: Với các loại thuốc dễ gây kích ứng như giảm đau kháng viêm (NSAIDs) hay Corticoid, việc thuốc lưu đọng lâu và tiếp xúc liên tục tại một điểm trên niêm mạc dạ dày (khi nằm sai tư thế kết hợp uống ít nước) sẽ làm gia tăng nguy cơ viêm loét dạ dày hoặc gây ra các cơn đau vùng thượng vị.

Mỗi dược phẩm đều được sản xuất dưới các dạng bào chế chuyên biệt nhằm đảm bảo hoạt chất được giải phóng chuẩn xác tại cơ quan đích. Việc thuốc bị cản trở, kẹt lại ở thực quản hay dạ dày thay vì di chuyển tiếp sẽ làm giảm sinh khả dụng của thuốc, khiến việc điều trị bằng thuốc không đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

Tư thế đúng và uống đủ nước giúp thuốc di chuyển nhanh xuống dạ dày, tránh bị kẹt lại gây đọng axit và loét thành thực quản.

Các triệu chứng cảnh báo tổn thương thực quản:

Những tổn thương do thuốc kẹt ở thực quản thường xuất hiện khá sớm, chỉ sau vài giờ đến vài ngày với các biểu hiện dễ nhận biết:

• Cảm giác đau rát dọc xương ức, giống biểu hiện ợ nóng hoặc trào ngược nặng.
• Đau, nghẹn, vướng ở cổ họng khi nuốt thức ăn hoặc nước uống.
• Buồn nôn hoặc nôn, trường hợp xuất hiện ổ loét sâu có thể nôn ra ít máu.

Cách uống thuốc đúng cách:

Để bảo vệ đường tiêu hóa và giúp thuốc phát huy tối đa tác dụng điều trị, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Uống thuốc ở tư thế đứng hoặc ngồi thẳng: Duy trì tư thế này trong ít nhất 15-30 phút sau khi uống để đảm bảo thuốc đã xuống hoàn toàn dạ dày.
• Uống đủ nước: Uống với 1 cốc nước đầy (khoảng 200-250ml) để giúp viên thuốc di chuyển trôi chảy và tan đều.
• Tránh uống thuốc xong đi nằm luôn: Nếu chỉ định thuốc phải uống vào buổi tối hoặc trước khi ngủ, hãy uống trước khi lên giường ít nhất 30 phút.

Khoa Dược - Trang thiết bị - Vật tư y tế, Trung tâm Y tế Gia Lộc gửi lời khuyên đến cộng đồng: Chủ động thay đổi từ những thói quen nhỏ nhất mỗi ngày chính là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ an toàn cho hệ tiêu hóa và giúp thuốc phát huy tối đa tác dụng điều trị.