Viêm gan virus B và các biện pháp chủ động phòng bệnh

Viêm gan virus B là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến và nguy hiểm trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Bệnh tiến triển thầm lặng nhưng có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề như xơ gan và ung thư gan nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị kịp thời.

I. Đại cương về bệnh Viêm gan virus B

Viêm gan virus B (Viêm gan B) là bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan B (HBV) tấn công và gây tổn thương tế bào gan. Bệnh diễn tiến qua hai giai đoạn chính là cấp tính và mạn tính.

• Tình hình toàn cầu: Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2022, ước tính toàn cầu có khoảng 254 triệu người đang sống chung với nhiễm HBV mạn tính. Mỗi năm có khoảng 1,2 triệu ca mắc mới và 1,1 triệu trường hợp tử vong, chủ yếu do biến chứng xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan (HCC).
• Ý nghĩa xét nghiệm: Virus HBV có 3 loại kháng nguyên chính là HBsAg, HBeAg, HBcAg, tương ứng với 3 loại kháng thể là Anti-HBs, Anti-HBe, Anti-HBc. Việc xét nghiệm phát hiện các chỉ số này đóng vai trò quyết định trong chẩn đoán xác định bệnh, phân loại thể bệnh và đánh giá diễn biến điều trị.
• Tại Việt Nam: HBV có thể gây viêm gan cấp, viêm gan tối cấp và viêm gan mạn. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng xơ gan và ung thư gan tại nước ta.

Tình hình khám sàng lọc và phát hiện bệnh tại Trung tâm Y tế Gia Lộc

Nhận thức được tầm quan trọng của việc phát hiện sớm, Trung tâm Y tế Gia Lộc luôn đẩy mạnh công tác khám sàng lọc cho nhân dân trên địa bàn. Số liệu thống kê các trường hợp khám sàng lọc và chuyển tuyến trên điều trị khi phát hiện nhiễm virus Viêm gan B cụ thể như sau:

• Năm 2025: Ghi nhận 145 trường hợp.
• 6 tháng đầu năm 2026: Ghi nhận 47 trường hợp.

Bệnh nhân đông đảo ngồi chờ khám và tư vấn sức khỏe tại Trung tâm Y tế Gia Lộc.

Cán bộ y tế thực hiện lấy mẫu máu xét nghiệm tầm soát bệnh truyền nhiễm cho người dân.

Đội ngũ y bác sĩ Khoa Truyền nhiễm - TTYT Gia Lộc tận tình tiếp nhận, làm thủ tục và xét nghiệm cho người bệnh.

II. Các đường lây truyền của Virus Viêm gan B

Virus Viêm gan B lây truyền chủ yếu qua 3 con đường chính:

1. Đường máu: Tiêm chích không an toàn, dùng chung kim tiêm, xăm hình/xỏ khuyên không đảm bảo vô trùng, hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân dễ gây trầy xước (dao cạo râu, bàn chải đánh răng).
2. Đường tình dục: Quan hệ tình dục không an toàn, không sử dụng biện pháp bảo vệ với người nhiễm HBV.
3. Đường lây truyền từ mẹ sang con: Mẹ bị nhiễm HBV có thể truyền virus sang con, chủ yếu diễn ra trong quá trình chuyển dạ và sinh nở.

Viêm gan B lây truyền qua đường máu thông qua tiêm chích, dùng chung dụng cụ sắc nhọn hoặc đồ dùng cá nhân.

Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục là biện pháp hiệu quả phòng lây nhiễm HBV qua đường tình dục.

Lây truyền từ mẹ sang con là con đường phổ biến, đòi hỏi thai phụ cần được tầm soát sớm.

Tổng hợp các con đường lây truyền chính của virus Viêm gan B trong cộng đồng.

III. Dấu hiệu nhận biết và các biến chứng nguy hiểm

1. Triệu chứng lâm sàng

• Giai đoạn đầu (khởi phát): Bệnh nhân thường chỉ có các biểu hiện nhẹ, dễ nhầm lẫn như sốt nhẹ, mệt mỏi rã rời, chán ăn, ăn không ngon, buồn nôn hoặc nôn.
• Giai đoạn toàn phát: Xuất hiện các triệu chứng rõ rệt hơn như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, đau tức vùng hạ sườn phải.

2. Biến chứng

Nếu không được kiểm soát tốt, viêm gan B mạn tính có thể tiến triển thành các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng:

• Xơ gan
• Ung thư gan (HCC)
• Suy gan
• Hôn mê gan

IV. Chẩn đoán và nguyên tắc điều trị

• Chẩn đoán: Dựa vào khai thác tiền sử, đánh giá chức năng gan (ALT, AST) và thực hiện các xét nghiệm sinh hóa tìm kháng nguyên, kháng thể như HBsAg, HBV-DNA, HBeAg, Anti-HBe...
• Xử trí và điều trị: Ở giai đoạn cấp tính, người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối. Hiện nay đã có thuốc điều trị kháng virus hiệu quả giúp ức chế sự nhân lên của virus, bảo vệ tế bào gan. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.

V. Tư vấn và Giáo dục sức khỏe cho người bệnh

Để quá trình điều trị đạt hiệu quả cao nhất và ngăn ngừa biến chứng, người bệnh cần lưu ý:

1. Tuân thủ dùng thuốc

• Uống thuốc đúng giờ, đúng phác đồ, đúng liều lượng.
• Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc ngay cả khi cảm thấy sức khỏe đã ổn định để tránh nguy cơ kháng thuốc và bùng phát virus trở lại.

2. Chế độ dinh dưỡng, vận động và sinh hoạt

• Dinh dưỡng:

• Tăng cường thực phẩm giàu đạm lành mạnh (thịt nạc, cá, sữa), ngũ cốc, rau xanh và trái cây tươi giàu vitamin.
• Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và đồ đóng hộp.
• Tuyệt đối không uống rượu, bia và sử dụng các chất kích thích vì chúng trực tiếp tàn phá tế bào gan.

• Vận động: Nghỉ ngơi hợp lý, tránh thức khuya và làm việc quá sức. Tăng cường tập thể dục nhẹ nhàng, vừa sức khi sức khỏe ổn định để nâng cao sức đề kháng.
• Vệ sinh: Vệ sinh thân thể sạch sẽ hằng ngày. Không dùng chung các dụng cụ cá nhân có khả năng gây trầy xước và dính máu (dao cạo, bàn chải, cắt móng tay).

VI. Chủ động phòng bệnh Viêm gan B

• Tiêm vắc xin phòng bệnh: Đây là biện pháp dự phòng chủ động, hiệu quả và kinh tế nhất. Trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc xin mũi 1 trong vòng 24 giờ đầu sau sinh để ngăn ngừa lây truyền từ mẹ.
• Khám sàng lọc định kỳ: Thực hiện kiểm tra sức khỏe tổng quát và tầm soát virus B định kỳ, đặc biệt là phụ nữ trước khi có kế hoạch mang thai.

🟢 HÃY BẢO VỆ LÁ GAN CỦA BẠN TỪ HÔM NAY!

TIÊM PHÒNG ĐẦY ĐỦ - NÓI KHÔNG VỚI RƯỢU BIA - KIỂM TRA SỨC KHỎE ĐỊNH KỲ.

📞 Để được tư vấn chi tiết về bệnh Viêm gan B và dịch vụ khám sàng lọc, xin vui lòng liên hệ:

BS. Phùng Danh Đài - Phó trưởng Khoa Truyền nhiễm, Trung tâm Y tế Gia Lộc.

Số điện thoại: 0976.276.036