Virus Hanta: Căn bệnh nguy hiểm lây truyền từ động vật gặm nhấm

Virus Hanta là một loại virus có khả năng gây bệnh ở người. Phần lớn các trường hợp nhiễm virus thường không biểu hiện triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp diễn tiến phức tạp, virus này lại gây nên một số bệnh lý nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh.

1. Đặc điểm và tính chất của virus Hanta

Virus Hanta thuộc họ Bunyaviridae. Loài động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột, chính là ký chủ tự nhiên và là nguồn chứa virus chủ yếu. Virus lần đầu tiên được phân lập tại Hàn Quốc và tên gọi của nó được bắt nguồn từ tên con sông Hanta.

Virus gây bệnh cho người nhờ các gai trên bề mặt giúp bám dính, đồng thời tiết ra các chất độc làm rối loạn hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể. Ngược lại, khi sống trong cơ thể chuột, virus phát triển nhưng thường không gây ra triệu chứng rõ ràng nào.

Hantavirus có thể tồn tại trong phân, nước ước tiểu và các chất thải của động vật bị nhiễm bệnh. Mặc dù vậy, chúng khá nhạy cảm và dễ bị bất hoạt bởi nhiệt độ cao, các dung môi hữu cơ, chất hoạt động bề mặt hoặc các dung dịch tẩy rửa, sát trùng thông thường.

Chuột là vật chủ tự nhiên của virus Hanta

2. Các bệnh lý nguy hiểm do virus Hanta gây ra

Cơ chế sinh bệnh của virus Hanta hiện vẫn chưa được nghiên cứu hoàn toàn rõ ràng do thiếu dữ liệu trên mô hình thực nghiệm. Khi xâm nhập vào cơ thể người, virus có thể gây nhiễm trùng không triệu chứng hoặc tiến triển thành 2 hội chứng lâm sàng thể nặng sau:

Hội chứng phổi do virus Hanta (HPS): Gây tổn thương nặng nề đến tạng phổi, lách và túi mật (trong đó phổi là cơ quan bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất). Ở giai đoạn sớm, triệu chứng tương tự cúm thông thường như sốt, ho, nhức đầu, đau mỏi cơ, chán ăn, suy nhược. Giai đoạn muộn (sau 4 - 10 ngày): Bệnh nhân sốt cao, ho, khó thở, thở gấp và có thể dẫn đến suy hô hấp nguy hiểm.

Hội chứng thận kèm theo sốt xuất huyết (HFRS): Virus làm tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến hạ huyết áp và rối loạn chức năng điều hòa nội môi, ảnh hưởng nặng nhất đến thận. Dấu hiệu nhận biết là sốt và đau cơ kéo dài từ 3-7 ngày, sau đó xuất hiện tình trạng giảm tiểu cầu, hạ huyết áp và vô niệu. Tỷ lệ tử vong do HFRS có thể dao động từ 5 - 10% tùy thuộc vào từng giai đoạn tiến triển của bệnh.

Virus Hanta gây nên hội chứng thận kèm sốt xuất huyết

3. Các phương pháp chẩn đoán phát hiện bệnh

📌 Đối tượng cần làm xét nghiệm chẩn đoán:

• Người đang có các triệu chứng nghi ngờ kể trên.
• Người mới bị chuột cắn hoặc có tiếp xúc với chất thải của chuột trong thời gian gần đây.
• Người thường xuyên làm việc, sinh sống trong môi trường có nhiều chuột và động vật gặm nhấm hoạt động.

⚠️ Lưu ý quan trọng: Vì một số triệu chứng ban đầu của Hantavirus rất giống với các dịch bệnh nguy hiểm khác như cúm A, cúm B, SARS-CoV-2,... người dân khi có dấu hiệu nghi ngờ cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và làm xét nghiệm chuyên biệt.

4. Các kỹ thuật chẩn đoán hiện nay

• Xét nghiệm vi sinh vật (Nuôi cấy): Giúp phát hiện sự tồn tại của virus thông qua mẫu bệnh phẩm. Tuy nhiên phương pháp này mất nhiều thời gian nên chủ yếu dùng trong nghiên cứu, không mang nhiều ý nghĩa trong điều trị cấp tính.
• Xét nghiệm PCR (Polymerase Chain Reaction): Kỹ thuật khuếch đại gen giúp phát hiện chính xác và nhanh nhất ARN của virus trong máu hoặc tạng phủ. Do chi phí cao nên phương pháp này không áp dụng đại trà.
• Xét nghiệm miễn dịch: Sử dụng các kỹ thuật huyết thanh học (miễn dịch huỳnh quang, miễn dịch enzyme...) nhằm tìm kiếm kháng thể kháng virus tương ứng trong cơ thể.

PCR là một xét nghiệm nhanh và chính xác trong phát hiện Hantavirus

5. Chủ động phòng bệnh do virus Hanta bảo vệ sức khỏe

Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có vắc xin phòng ngừa virus Hanta cho người và cũng chưa có thuốc kháng virus đặc trị. Do đó, việc chủ động nâng cao ý thức và thực hiện các biện pháp phòng bệnh cá nhân, cộng đồng là vô cùng quan trọng:

• Triệt tiêu nơi trú ẩn của nguồn bệnh: Tích cực phát quang bụi rậm, dọn dẹp nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ và đặt bẫy diệt chuột xung quanh khu vực sinh sống.
• Hạn chế tiếp xúc: Không tiếp xúc trực tiếp với chuột, các loại gặm nhấm hoang dã cũng như các chất thải, sản phẩm của chúng. Các hộ chăn nuôi trang trại cần có biện pháp ngăn chặn triệt để không cho chuột xâm nhập.
• Đảm bảo an toàn sinh học: Việc nuôi và sử dụng chuột thí nghiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình vệ sinh và an toàn sinh học.
• Vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng dưới nước sạch. Đeo khẩu trang và mặc quần áo bảo hộ đầy đủ khi phải làm việc trong những môi trường có nguy cơ ô nhiễm, không đảm bảo an toàn.

Diệt chuột quanh khu vực sống để hạn chế lây nhiễm virus Hanta

Virus Hanta là thủ phạm gây nên nhiều bệnh nguy hiểm cho con người, đặc biệt tại những nơi có điều kiện vệ sinh không đảm bảo khiến loài gặm nhấm dễ sinh sôi, phát triển. Để bảo phòng ngừa virus Hanta, người dân cần giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, thực hiện tốt các khâu phòng bệnh và diệt chuột, phát quang bụi rậm. Bên cạnh đó, nếu nghi ngờ mình bị nhiễm virus, cần đến các cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị.

👨‍⚕️ Lời khuyên từ bác sĩ: Khi có các biểu hiện nghi ngờ nhiễm virus Hanta như sốt cao kéo dài, ho, khó thở, hoặc sau khi bị chuột cắn, tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, người dân không nên tự ý điều trị tại nhà. Hãy đến ngay Trung tâm Y tế Gia Lộc để được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám, làm xét nghiệm chẩn đoán kịp thời và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, tránh các biến chứng nguy hiểm.

🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀

Trung tâm Y tế Gia Lộc

Khoa Kiểm soát bệnh tật - HIV/AIDS - Tư vấn và Điều trị nghiện chất

Địa chỉ: Số 56 Nguyễn Chế Nghĩa, xã Gia Lộc, thành phố Hải Phòng.

📧 Email: ttytgialochp@gmail.com

📞 Đường dây nóng hỗ trợ 24/7: 0964.831.616 hoặc 0912.100.822

⏰ Thời gian làm việc: Tiếp nhận khám chữa bệnh tất cả các ngày trong tuần (bao gồm cả ngày nghỉ và ngày lễ); trực cấp cứu 24/24 giờ.

🌎Website: https://ttytgialoc.vn/      🌐 Fanpage: Trung tâm Y tế Gia Lộc