Uốn ván - Căn bệnh cũ nhưng hiểm họa mới từ sự chủ quan

Nhiều người Việt Nam vẫn lầm tưởng uốn ván là căn bệnh của quá khứ, thời đại còn thiếu hụt vaccine và kháng sinh. Chính tâm lý chủ quan này đã khiến những vết thương nhỏ nhặt trở thành mầm mống cho một căn bệnh có tỷ lệ tử vong và chi phí điều trị cực cao.

Uốn ván không lây từ người sang người. Thủ phạm là trực khuẩn uốn ván, một loại vi khuẩn cực kỳ bền bỉ, tồn tại phổ biến trong đất, bụi bẩn và phân động vật. Vi khuẩn này xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương, đặc biệt là các vết thương sâu, kín, ít chảy máu (tạo điều kiện yếm khí) như: đinh gỉ đâm, gai tre đâm, dao cắt bẩn hoặc thậm chí là các vết trầy xước nhỏ khi làm vườn, làm ruộng,…

Sự nguy hiểm của uốn ván không nằm ở bản thân vết thương mà nằm ở độc tố cực mạnh do vi khuẩn tiết ra. Độc tố đi theo đường thần kinh lên hệ thần kinh trung ương, nó làm mất khả năng ức chế của hệ thần kinh, khiến các cơ bị co cứng liên tục và không thể thả lỏng.

Dấu hiệu nhận biết: Bệnh thường khởi phát rất âm thầm, khiến người bệnh dễ lầm tưởng với các tình trạng thông thường như trúng gió, viêm họng hay mỏi cổ do lao động.

Dấu hiệu sớm và điển hình

Cứng hàm: Khó há miệng, cảm giác vùng miệng bị khóa chặt dù không đau răng.

Đau và cứng vùng cổ, gáy: Cảm giác căng cứng lan dần xuống vai và lưng.

Giai đoạn tiến triển

Co cứng toàn thân: Lưng ưỡn cong, cơ mặt co giật tạo nên nét mặt đặc trưng.

Co giật dữ dội: Chỉ cần một kích thích nhỏ từ ánh sáng, tiếng động hay chạm vào cơ thể cũng có thể gây co giật.

Suy hô hấp: Các cơ hô hấp bị ảnh hưởng khiến việc thở trở nên nặng nề, ăn uống và nói chuyện gần như không thể.

Tại sao chúng ta vẫn mắc uốn ván?

Có hai nguyên nhân chính dẫn đến các ca bệnh nặng hiện nay, đó là:

1. Chủ quan với vết thương nhỏ: Người bệnh nghĩ vết trầy xước không đáng kể nên chỉ rửa qua loa hoặc tự bôi thuốc tại nhà.
2. Lầm tưởng về miễn dịch vaccine: Nhiều người không nhớ lịch tiêm hoặc cho rằng đã tiêm từ lâu thì vẫn còn tác dụng. Thực tế, miễn dịch uốn ván không tồn tại suốt đời và cần được tiêm nhắc lại định kỳ.

Lời khuyên từ chuyên gia: Khi đã phát bệnh, việc điều trị cực kỳ tốn kém, kéo dài (phải thở máy, hồi sức tích cực,…) và nguy cơ tử vong vẫn rất cao. Tuy nhiên, đây là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả.

Xử lý vết thương: Rửa sạch vết thương ngay khi gặp tai nạn.

Tiêm phòng: Tiêm vaccine AT nhắc lại định kỳ, đặc biệt là người làm nông, xây dựng, phụ nữ sau sinh và người cao tuổi.

Khám sớm: Đừng chờ đến khi "cứng hàm" mới vào viện. Một mũi tiêm đúng lúc có thể ngăn chặn mọi biến chứng nguy hiểm.

Trong y khoa, sự chủ quan đôi khi chính là yếu tố nguy hiểm nhất. Đừng để một vết đinh gỉ hay gai tre làm thay đổi cả cuộc đời bạn.

Nguồn tham khảo: Kiến thức Y khoa