Chế độ dinh dưỡng khoa học cho bệnh nhân mắc bệnh thận mạn

Đối với bệnh nhân mắc bệnh thận mạn (suy thận mạn), dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát bệnh. Một chế độ ăn đúng cách không chỉ giúp ngăn chặn sự tiến triển của suy thận mà còn hỗ trợ kiểm soát các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, đồng thời dự phòng tình trạng suy dinh dưỡng.

1. Nguyên tắc trong dinh dưỡng cho người bệnh thận

Để xây dựng một thực đơn phù hợp, người bệnh và người nhà cần nắm vững các nguyên tắc sau:

• Năng lượng: Đảm bảo cung cấp từ 25 - 35 kcal/kg cân nặng mỗi ngày, tùy thuộc vào tuổi, giới tính và mức độ hoạt động thể lực.
• Chất đạm (Protein): Cần điều chỉnh theo từng giai đoạn bệnh, ưu tiên đạm động vật chiếm trên 50% tổng lượng đạm.
  • Đối với người chưa lọc máu: Độ 1 dùng 0,8g/kg/ngày; Độ 2 dùng 0,6g/kg/ngày; Độ 3-4 dùng 0,55g/kg/ngày.
  • Đối với người có lọc máu: Lọc máu chu kỳ cần 1,2 - 1,4g/kg/ngày; Thẩm phân phúc mạc cần 1,4 - 1,5g/kg/ngày (nếu suy dinh dưỡng nặng có thể lên tới 2g).
• Chất béo: Chiếm từ 20 - 25% tổng năng lượng, cân bằng giữa acid béo no và chưa no.
• Kiểm soát muối và nước: Lượng muối dưới 5g/ngày. Khi có tình trạng phù, lượng nước nạp vào tính bằng: Lượng nước tiểu 24h hôm trước + lượng dịch mất bất thường + 300 đến 500ml.
• Khoáng chất và Vitamin: Kali duy trì 2000 - 3000mg/ngày (giảm dưới 1000mg nếu Kali máu cao); Phospho dưới 800mg/ngày; Bổ sung Vitamin C (90mg cho nam và 75mg cho nữ).

2. Lựa chọn thực phẩm

Việc lựa chọn đúng loại thực phẩm sẽ giúp giảm áp lực cho thận:

• Nhóm tinh bột: Nên dùng miến dong, sắn dây, các loại khoai (khoai lang, khoai sọ), bún hoặc bánh phở. Cần hạn chế gạo tẻ, chỉ nên ăn từ 150g – 200g tùy mức độ suy thận.
• Nhóm chất đạm: Ưu tiên thịt nạc, cá, tôm, cua và các loại sữa chuyên dụng cho người suy thận mạn. Tuyệt đối hạn chế thịt nhiều mỡ (ba chỉ), phủ tạng động vật (tim, gan, óc, lòng) và các loại sữa có hàm lượng đạm cao.
• Nhóm chất béo: Sử dụng dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu vừng; tránh mỡ động vật.
• Rau xanh và quả chín: Chọn các loại rau ít đạm (bí xanh, bầu, mướp, su su, su hào, các loại rau họ cải) và quả ít kali (thanh long, ổi, táo, quýt ngọt, xoài chín). Hạn chế rau nhiều đạm (rau muống, rau ngót, giá đỗ) và các loại quả giàu kali hoặc quả khô (chuối, mít, sầu riêng, nho khô, vải khô).
• Thực phẩm cần tránh: Các loại đồ chế biến sẵn nhiều muối như cá muối, thịt muối, mỳ tôm, xúc xích, thực phẩm đóng hộp và dưa cà muối.

3. Gợi ý thực đơn mẫu trong ngày

Bạn có thể tham khảo thực đơn sau để áp dụng tại nhà:

• Bữa sáng: Một bát bún thịt nạc (150g bún, 20g thịt nạc, cà chua, hành lá và dầu ăn).
• Bữa phụ sáng: 1/4 quả thanh long lớn.
• Bữa trưa: Cơm miến ăn cùng thịt rang tôm, bí xanh luộc (gồm 50g gạo tẻ, 50g miến dong, 20g thịt lợn nạc, 30g tôm đồng và 200g bí xanh).
• Bữa phụ chiều: Một bát chè khoai lang (120g khoai lang, bột sắn và đường kính).
• Bữa tối: Cơm miến ăn cùng thịt bò xào hành tây và rau cải xào (gồm 50g gạo tẻ, 50g miến dong, 30g thịt bò, 150g rau cải xanh).
• Bữa phụ tối: 150ml sữa chuyên biệt cho người bệnh thận mạn chưa lọc máu.

4. Cách quy đổi thực phẩm tương đương

Để đa dạng món ăn mà vẫn giữ đúng hàm lượng dinh dưỡng, bạn có thể thay thế như sau:

• Về đạm: 100g thịt lợn nạc tương đương với 100g thịt bò/gà hoặc 120g tôm/cá nạc.
• Về tinh bột: 100g gạo tương đương 2 lưng bát cơm, 100g miến/phở khô, 300g bún tươi hoặc 400g khoai củ.
• Về gia vị: 1g muối ăn tương đương với 5ml nước mắm.

--------------------------------------

TRUNG TÂM Y TẾ GIA LỘC

• Địa chỉ: Số 56 Nguyễn Chế Nghĩa, xã Gia Lộc, Tp Hải Phòng
• Số điện thoại: 02202.606.115
• Website: https://ttytgialoc.vn/                 Fanpage: Trung tâm Y tế Gia Lộc
• Thời gian làm việc: Khám BHYT tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ, Lễ, Tết.