CẨM NANG PHÒNG CHỐNG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG CHO PHỤ HUYNH

02/04/2026 09:36

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do siêu vi trùng đường ruột gây ra (phổ biến nhất là virus Coxsackie). Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi và có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, viêm cơ tim, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời.

1. Đường lây truyền

Virus lây lan rất nhanh qua đường miệng và tiếp xúc trực tiếp:

Dịch tiết từ mũi, miệng, phân hoặc bọt nước của trẻ bệnh.
Trẻ hít phải nước bọt khi trẻ bệnh ho, hắt hơi.
Cầm nắm đồ chơi, chạm vào sàn nhà bị nhiễm khuẩn.
Qua bàn tay của người chăm sóc trẻ.

2. Triệu chứng nhận biết

Phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu sau:

Toàn thân: Sốt (nhẹ hoặc cao 38-39°C), mệt mỏi, quấy khóc, biếng ăn, nôn ói.
Loét miệng: Các bóng nước nhỏ (2-3mm) dễ vỡ tạo thành vết loét khiến trẻ đau khi ăn.
Bóng nước trên da: Màu xám, hình bầu dục ở lòng bàn tay, lòng bàn chân (ấn thường không đau). Ngoài ra có thể xuất hiện ở vùng mông và đầu gối.

3. Biến chứng nguy hiểm

Bệnh có thể diễn biến rất nhanh (trong 24 giờ) với các biến chứng:

Viêm màng não, viêm não.
Viêm cơ tim, phù phổi cấp.
Cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu: Giật mình, run chi, đi loạng choạng, co giật, sốt cao khó hạ.

4. Cách điều trị và chăm sóc

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị triệu chứng.

Vệ sinh: Giữ sạch răng miệng và thân thể, không cạy vỡ các bóng nước.
Hạ sốt: Lau người bằng nước ấm, dùng Paracetamol theo chỉ dẫn.
Dinh dưỡng: Cho ăn thức ăn lỏng, mềm, uống nhiều nước hoa quả.
Tái khám: Theo dõi sát các dấu hiệu nặng để nhập viện kịp thời.

5. Biện pháp phòng bệnh

Do chưa có vắc-xin, việc phòng ngừa chủ động là quan trọng nhất:

Rửa tay: Thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch cho cả trẻ và người chăm sóc.
Khử khuẩn: Lau sạch đồ chơi, sàn nhà bằng xà phòng hoặc Cloramin B 5%.
Vệ sinh cá nhân: Đeo khẩu trang khi cần thiết; che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi.
Cách ly: Trẻ bệnh nên nghỉ học và hạn chế tiếp xúc ít nhất 7 ngày.

Ghi nhận một số ca lâm sàng điển hình tại Khoa Truyền nhiễm TTYT Gia Lộc từ tháng 01 đến tháng 3/2026:

Ca bệnh 1: Tay chân miệng biến chứng viêm phổi

Đối tượng: Bệnh nhi nam, 38 tháng tuổi.
Thời gian nhập viện: Ngày 11/02/2026.
Triệu chứng: Xuất hiện hồng ban, mụn nước ở tay chân và loét miệng.
Kết quả cận lâm sàng:
- X-Quang ngực: Trường phổi rải rác nốt mờ, nghe phổi có rale ẩm.
- Xét nghiệm: EV71 IgM/IgG dương tính (+).
Chẩn đoán: Viêm phổi do vi khuẩn, sốt (không đặc hiệu), nhiễm virus có tổn thương da, niêm mạc, chưa phân loại (tay chân miệng).
Kết quả điều trị: Sau 09 ngày điều trị tích cực (kháng sinh, hỗ trợ giảm ho, long đờm, chống viêm, bù điện giải), bệnh nhi ổn định và ra viện.

Ca bệnh 2: Tay chân miệng thể nhẹ kèm viêm da mủ

Đối tượng: Bệnh nhi nam, 69 tháng tuổi (tiền sử khỏe mạnh, có em mắc tay chân miệng).
Triệu chứng: Sốt nhẹ (37,5°C), loét miệng, hồng ban, mụn nước vùng tay, chân và khuỷu.
Kết quả cận lâm sàng:
- X-Quang ngực: Hình ảnh tim phổi bình thường.
- Xét nghiệm: EV71 IgM/IgG test nhanh âm tính (-).
Chẩn đoán: Viêm da mủ kèm tay chân miệng (nhiễm virus có tổn thương da, niêm mạc), loét miệng tái diễn.
Kết quả điều trị: Điều trị bằng kháng sinh, hỗ trợ giảm ho, long đờm và bồi phụ điện giải. Bệnh nhi ổn định, ra viện sau 05 ngày.