5 sai lầm phổ biến khi dùng thuốc kháng sinh

“Chỉ là vài viên thuốc kháng sinh thôi, uống sao cũng được mà” là suy nghĩ khá phổ biến của nhiều người hiện nay khi sử dụng loại thuốc này. Tuy nhiên, trên thực tế, việc dùng kháng sinh sai cách có thể gây ra những hậu quả đáng quan ngại. Nó không chỉ khiến tình trạng bệnh không thuyên giảm mà còn làm tăng nguy cơ “kháng kháng sinh” - hiện tượng vi khuẩn, mầm bệnh tự thích nghi, biến đổi khiến thuốc không còn tác dụng tiêu diệt, dẫn đến việc điều trị thất bại.

Qua bài viết dưới đây, Trung tâm Y tế Gia Lộc sẽ chỉ ra 5 sai lầm thường gặp nhất khi dùng thuốc kháng sinh để người dân chủ động phòng tránh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Tổng hợp 5 sai lầm tai hại mà nhiều người bệnh thường mắc phải khi sử dụng thuốc kháng sinh

1. Tự ý mua và dùng kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ

Tình trạng tự ý ra hiệu thuốc mua kháng sinh khi cơ thể có triệu chứng mệt mỏi hiện nay diễn ra khá phổ biến. Theo chia sẻ từ Tiến sĩ Nguyễn Văn Đoàn (Nguyên Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai), Trung tâm thường xuyên phải tiếp nhận, điều trị những ca dị ứng thuốc nặng, trong đó tỷ lệ do thuốc kháng sinh chiếm cao nhất.

Nhiều người bệnh lầm tưởng rằng kháng sinh là loại thuốc "vạn năng" có thể chữa được mọi loại bệnh nhiễm trùng. Thực chất, kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có tác dụng đối với các bệnh do virus hay nấm gây ra.

Ví dụ điển hình: Khi có các triệu chứng sốt, sổ mũi, đau họng do nhiễm virus cúm thông thường, nhiều người tự ý mua thuốc kháng sinh (như Amoxicillin) để uống. Hậu quả là thuốc không thể tiêu diệt virus cúm mà ngược lại, còn tiêu diệt luôn cả hệ lợi khuẩn trong đường ruột, dẫn đến tình trạng rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy,...

Do đó, việc dùng kháng sinh bắt buộc phải thông qua thăm khám và có chỉ định cụ thể từ bác sĩ.

2. Tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng bệnh đã thuyên giảm

Đây là sai lầm mà rất nhiều người mắc phải. Khi uống thuốc được vài ngày, thấy các triệu chứng sốt, đau, ho giảm bớt, người bệnh liền lập tức ngừng thuốc vì nghĩ rằng mình đã khỏi bệnh.

Theo phác đồ điều trị của Bộ Y tế, liệu trình dùng kháng sinh thông thường phải kéo dài liên tục từ 7 đến 14 ngày tùy thuộc vào loại và mức độ nhiễm khuẩn. Việc triệu chứng thuyên giảm chỉ chứng tỏ lượng vi khuẩn đã bị suy giảm đáng kể, chứ chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Khi ngừng thuốc quá sớm, những vi khuẩn còn sót lại sẽ tiếp tục phát triển, khiến bệnh bùng phát trở lại với mức độ nặng hơn.

Nguy hiểm hơn, việc dùng không đủ liệu trình sẽ tạo cơ hội cho vi khuẩn làm quen với thuốc, tự biến đổi và hình thành cơ chế kháng thuốc. Điều này khiến những loại kháng sinh đó không còn tác dụng cho những lần điều trị sau, buộc phải dùng các loại thuốc mạnh hơn, dẫn đến quá trình điều trị phức tạp, kéo dài và tốn kém hơn rất nhiều.

3. Uống thuốc không đúng giờ hoặc thường xuyên quên liều

Để tiêu diệt vi khuẩn hiệu quả, thuốc kháng sinh cần được duy trì ở một nồng độ ổn định liên tục trong cơ thể. Việc uống thuốc thất thường, sai lệch giờ giấc hoặc hay quên liều sẽ khiến nồng độ thuốc trong máu bị sụt giảm. Khi nồng độ thuốc không đủ mạnh, vi khuẩn sẽ mất kiểm soát, tiếp tục sinh sôi, làm cho bệnh kéo dài dai dẳng và tăng nguy cơ sinh ra dòng vi khuẩn kháng thuốc.

4. Dùng lại đơn thuốc cũ hoặc chia sẻ thuốc cho người khác uống chung

Nhiều người có thói quen tích trữ các đơn thuốc cũ, khi thấy bản thân hoặc người thân có triệu chứng tương tự liền tự ý mang đơn cũ ra hiệu thuốc mua lại, hoặc thậm chí là "cho nhau vài viên kháng sinh" để uống tạm nhằm tiết kiệm thời gian đi khám.

Dưới góc độ chuyên môn, đây là hành vi rất nguy hiểm. Cùng một triệu chứng ho, sốt nhưng nguyên nhân gây bệnh ở mỗi thời điểm, mỗi người là hoàn toàn khác nhau. Việc dùng chung, dùng lại đơn thuốc dễ dẫn đến việc uống sai loại, sai liều lượng hoặc không đủ thời gian điều trị, khiến bệnh kéo dài dai dẳng và gây nhiễm độc thuốc.

5. Sử dụng kháng sinh chung với các thực phẩm không phù hợp

Hiệu quả của thuốc kháng sinh có thể bị suy giảm nghiêm trọng, thậm chí gây hại cho cơ thể nếu vô tình kết hợp chung với các loại thực phẩm hằng ngày sau:

• Rượu, bia, đồ uống có cồn: Cần tuyệt đối tránh vì chúng gây gánh nặng lớn cho gan, làm giảm tác dụng của thuốc và dễ gây ra các phản ứng phụ nguy hiểm như đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh.
• Cà phê, trà, nước uống chứa caffein: Chất caffein có thể tương tác xấu hoặc làm mất hoạt tính, giảm hiệu quả điều trị của một số dòng kháng sinh.
• Sữa và các sản phẩm từ sữa: Thành phần canxi và magie trong sữa dễ liên kết với các chất trong kháng sinh, tạo thành các hợp chất khó tan và khiến thuốc bị đào thải ra ngoài trước khi kịp hấp thu vào cơ thể.
• Thực phẩm giàu sắt/canxi hoặc hoa quả có tính axit (cam, chanh, bưởi): Lượng axit citric cao trong các loại quả này dễ gây kích ứng dạ dày và làm biến đổi cấu trúc, giảm tác dụng của thuốc.

Cẩm nang những loại thực phẩm, đồ uống cần tránh hoặc dùng cách xa thời gian uống kháng sinh ít nhất 2 giờ để đạt hiệu quả tốt nhất

🍀Khuyến cáo từ bác sĩ Trung tâm Y tế Gia Lộc

Thuốc kháng sinh mang lại lợi ích điều trị rất lớn, nhưng nếu sử dụng sai cách, chúng ta đang tự đánh mất đi lợi ích của thuốc và trực tiếp đe dọa sức khỏe của chính mình. Để đảm bảo việc dùng thuốc tối ưu, an toàn và tiết kiệm chi phí, người dân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

📌 Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh khi chưa có sự thăm khám và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.

📌 Khi có dấu hiệu đau ốm, hãy đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán chính xác.

📌 Đã uống kháng sinh thì phải tuân thủ đúng liều lượng, đúng số lần trong ngày và uống đủ số ngày theo liệu trình, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc giữa chừng.

🍀Mẹo nhỏ: Nên uống kháng sinh cách xa các thực phẩm như sữa, trà, cà phê, nước cam chanh ít nhất 2 giờ để đảm bảo thuốc được hấp thu tốt nhất.

Trung tâm Y tế Gia Lộc luôn sẵn sàng đồng hành, thăm khám và tư vấn để giúp người dân sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả vì một cộng đồng khỏe mạnh!

TRUNG TÂM Y TẾ GIA LỘC

Vì sức khỏe của bạn - Vì cộng đồng khỏe mạnh!